Huizen – Ouderen bij elkaar brengen is niet genoeg om ervoor te zorgen dat zij daadwerkelijk mee kunnen blijven doen. Dat concluderen prof. dr. Anja Machielse en Laurie Bolling MSc MA in nieuw onderzoek naar de impact van Stichting Vier het Leven. Volgens de onderzoekers zit de werking in de combinatie van drie dingen: een culturele activiteit die de moeite waard is, ontmoeting met gelijkgestemden, en persoonlijke begeleiding die deelname mogelijk maakt. Voor het onderzoek vulden 2.295 deelnemers een vragenlijst in; daarnaast spraken de onderzoekers deelnemers, vrijwilligers en coördinatoren en bezochten zij activiteiten door het land. Het onderzoek verschijnt in aanloop naar de Week tegen Eenzaamheid.
Cultuur als aanleiding. Ontmoeting als verbinding. Begeleiding als voorwaarde.
86% van de deelnemers heeft door Vier het Leven weer iets te hebben om naar uit te kijken. 77% ontmoet door de uitjes andere mensen en 84% kan dankzij Vier het Leven gemakkelijker deelnemen aan activiteiten buitenshuis. Daarnaast geeft 90% aan dat de begeleiding door vrijwilligers rust en vertrouwen geeft. De gemiddelde deelnemer is 83 jaar.
“Alleen mensen bij elkaar brengen is niet voldoende. Het gaat erom dat mensen samen iets beleven dat voor hen betekenis heeft. Juist de combinatie van cultuur, ontmoeting en persoonlijke begeleiding maakt dat deze activiteiten zo belangrijk zijn voor deelnemers.”- prof. dr. Anja Machielse
Hulp die zelfstandigheid niet overneemt
Opvallend is het belang dat deelnemers hechten aan zelfstandigheid. Zij waarderen dat ze zelf kunnen kiezen waar ze naartoe gaan, zonder voor ieder uitstapje afhankelijk te zijn van hun kinderen, partner of anderen in hun omgeving. De praktische ondersteuning draagt daarmee juist bij aan hun gevoel van zelfstandigheid. Een deelnemer verwoordt het zo: “Dat ik ergens heen kan wat ik leuk vind, zonder mijn kinderen te hoeven vragen wat ik al vaak doe. Ik voel me daardoor veel zelfstandiger.”
“Het lijkt misschien paradoxaal: deelnemers krijgen begeleiding, maar juist die ondersteuning geeft hen een gevoel van zelfstandigheid. Ze kunnen zelf kiezen waar ze naartoe willen, zonder daarvoor steeds een beroep te hoeven doen op hun kinderen of mantelzorgers.” - Laurie Bolling MSc MA, onderzoeker
Hoe vaker mensen meegaan, hoe sterker het werkt
Het onderzoek laat ook zien dat een ontmoeting niet vanzelf tot blijvend contact leidt. Dat verschilt per regio, per activiteit en per groep. Bij deelnemers die vaker dan een keer per maand meegaan, stijgt het gevoel van erbij horen van 58% naar 75%, en het gevoel betrokken te zijn bij de samenleving van 65% naar 80%. Herhaling blijkt dus een werkzaam element op zichzelf.
Ook online ontstaat verbondenheid
Een verrassende uitkomst is de betekenis van online activiteiten van Vier het Leven. Voor ouderen voor wie afstand of beperkte mobiliteit fysieke deelname lastiger maakt bieden deze activiteiten een extra mogelijkheid om mee te doen. Deelnemers ontmoeten elkaar bovendien bij verschillende online activiteiten opnieuw, waardoor vertrouwde contacten kunnen ontstaan.
“Wat mij verraste, is hoe waardevol ook deze online ontmoetingen kunnen zijn. Deelnemers komen elkaar bij verschillende activiteiten opnieuw tegen. Zo kan ook digitaal herkenning en verbondenheid ontstaan.” - Prof. dr. Anja Machielse
Waardevolle bevestiging en richting voor de toekomst
“We zijn heel blij met de uitkomsten van dit onderzoek,” zegt Getlin Visser, directeur van Stichting Vier het Leven. “Het bevestigt wat onze gasten waarderen en geeft ons nieuwe inzichten. Dat bijvoorbeeld ook online activiteiten kunnen bijdragen aan ontmoeting en verbondenheid, helpt ons om verder te kijken naar hoe we ouderen op verschillende manieren kunnen laten meedoen. Daarnaast willen we nog meer ouderen bereiken, ook de mensen met een kleinere beurs. Voor ons biedt dit onderzoek daarom niet alleen bevestiging, maar ook richting voor de toekomst.”
